Koloniale tentoonstelling 1932

Al eerder waren er in Den haag tentoonstellingen georganiseerd, zoals kampong Insulinde (1898, tentoonstelling voor Vrouwenarbeid) en de tentoonstelling van Indische en Surinaamse producten in het Kuhrhaus in 1920. Nooit eerder was de tentoonstelling echter van zo’n grote omvang als in 1932. op een terrein van 4 hectare in het Westbroekpark werd van 14 mei tot 2 oktober de Koloniale tentoonstelling gehouden.

Indische tentoonstelling; vervaardiger: onbekend; 1932

Affiche 1932. Foto Haags Gemeentearchief

Daar stonden replica’s van gebouwen uit Nederlands-Indie en in die maanden werden allerlei activiteiten en tentoonstellingen georganiseerd in en om deze gebouwen.Het hoofdgebouw was het jaar daarvoor gemaakt voor de Exposition Coloniale in het Bois de Vincennes in Parijs.

In de periode tussen 1880 en 1932 deed Nederland meerdere malen mee aan koloniale tentoonstellingen. De boodschap die Nederland bracht op deze tentoonstellingen veranderde in de loop der jaren. Terwijl eerst de handelsmogelijkheden met de kolonie werden benadrukt, ging Nederland zich later steeds meer presenteren als brenger van vooruitgang in de kolonie.

Op de tentoonstelling kreeg het publiek een idyllisch beeld voorgeschoteld van het culturele en religieuze leven van de inheemse (vooral Balinese) bevolking. Over het politieke bewustzijn en het onafhankelijkheidsstreven van de Indonesische bevolking werd niet gerept.

Het doel van de tentoonstelling was om jong en oud te laten zien wat voor (en ik citeer de directeur van de KT) : “reusachtig werk op geestelijk en stoffelijk gebied daar is en wordt verricht door mannen en vrouwen van ons ras, voor en met de inheemse bevolking, rustig, zonder ophef, bescheiden, ingetogen zou ik bijna zeggen, zoals onze volksaard nu eenmaal is?” 

De tentoonstelling maakte veel indruk op de bezoekers. De krant Het Vaderland beschrijft de eerste avond dat de tent geopend was als volgt: “Waren wij op de dag reeds opgetogen, bij avond hebben wij een ogenblik verstomd gestaan. Dat is feeriek, dat is zo groots, dat het zich nauwelijks laat beschrijven. Reeds de entree is overweldigend. De beide balinese poorten tekenen, fel belicht door schijnwerpers, hun countouren af tegen de donkele avondhemel, de monumentale brug met haar fraaie Balinese versieringen maakt een imposante indruk, en het is dan ook niet te verwonderen dat den gehelen avond honderden kijklustigen langs de ingang paradeerden, om althans een voorlopige glimp van het vele mooie dat er te zien is, op te vangen.”

Dat de tentoonstelling bedoeld was om te leren over de kolonie, werd aangemoedigd doordat de gemeente speciaal opgeleide rondleiders inzette om groepen en schoolkinderen rond te leiden over het terrein. Zo’n 50.000 kinderen hebben de tentoonstelling bezocht.

Volgens de ‘Leidraad voor de Indische Tentoonstelling’ (1932) bestond zij uit allerlei ‘Indische gebouwen met oosterse daken en vrolijk opgewipte hoeken’, waarin aanschouwelijke voorstellingen werden gegeven van het leven in het toenmalige Nederlands-Indië. Vooral het zgn. ‘Minangkabause Huis’, dat geheel volgens de regels van de adat was gebouwd is erg bekend geworden. Het stond op palen, de wanden waren van hout, rijk met snijwerk en heldere kleuren versierd. Het dak was zadelvormig gebogen, met idjoek bedekt; het bestond schijnbaar uit meerdere gedeelten die elk in een hoornvormig gebogen ijzeren punt eindigden . Het huis werd bewoond door een zgn. ‘groot-familie’.

Indische tentoonstelling in het Westbroekpark, opening 14 mei 1932; 5 -1932
Terrein Indische Tentoonstelling. Foto Haags Gemeentearchief

In het hoofdpaviljoen bevonden zich zalen, met volkskunst, weefsels en kleding, sieraden, muziekinstrumenten, wapens e.d.

Verder waren er dansvoorstellingen met Indisch orkest, poppentoneel, restaurants, een tempelhof en een openlucht diorama waar een rijstlandschap met vulkanen op de achtergrond was nagebootst.

Uiteindelijk heeft de tentoonstelling in totaal 420.000 bezoekers getrokken, toch een redelijk aantal bezoekers ondanks de financiele crisis in de jaren dertig. Zo groots als de tentoonstelling in mei 1932 werd geopend door koningin Juliana, zo plots was de tentoonstelling zonder ceremonie beeindigd op 2 oktober. In de krant ging het niet onopgemerkt voorbij. Met weemoed werd teruggekeken naar de tentoonstelling: “Zij bracht je de herinnering aan veel zon, warmte en voor velen ook aan gelukkige maanden en jaren van zwoegen en werken, intens ploeteren dat evenwel werd beloond.. En nu is zij niet meer: het sprookje van licht in het Westbroekpark is uit, als een zeepbel uiteengespat.. De mooie wilgen schudden hun wijze kruinen, een gure wind snerpt langs de verlaten gebouwen, kille vocht-lucht dringt door kieren en gaten, over het verlaten plein giert de koude wind en vergeelde herfstblaren dansen een rondedans. De gamelan is verstomd. Indie is weer weg, diep verborgen in onze harten.”

Den haag heeft nog een tijd kunnen genieten van het Minangkabause huis na de tentoonstelling werd het huis weer opgebouwd op het terrein van de schooltuintjes aan de Mient.

2 Reacties op “Koloniale tentoonstelling 1932

  1. P. Bettenhaussen

    Nog later heeft het gestaan bij restaurant Chateaubleu in het Haagse bos.

    Eens deel van het snijwerk is bewaard gebleven en bevindt zich in de collectie van het Museon.

    P.bettenhaussen,oud conservator Museon

    • Niet het hele verhaal. Het moest ondanks protesten worden afgebroken. Niet helemaal onlogisch als je ziet wat voor paleis er nu staat (ahum). Vanwege die protesten is de Haagse bevolking beloofd dat het gebouw uit elkaar zou worden genomen om later weer ergens opgebouwd te worden. De verhalen gaan dat het gebouw is opgeslagen geweest in een groene nissenhut aan de Rijswijkse Van Vredenburghweg. Naast de toenmalige LTS Rijswijk. De opslag voldeed echter niet aan kwaliteitseisen en opbouw werd onmogelijk. Een paar delen zijn toe inderdaad naar het Museon gegaan. Ik zeg dit omdat nu de elementen van de vijf poortjes zijn opgeslagen om later elders te worden opgebouwd. Wellicht een deja vu.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s